ถูกเลิกจ้างระหว่างทดลองงาน ไม่ผ่านโปร ได้ค่าชดเชยหรือค่าบอกกล่าวไหม

ถูกเลิกจ้างระหว่างทดลองงาน ได้ค่าชดเชยหรือไม่

บทความนี้สำหรับคนที่อยู่ในช่วงทดลองงานแล้วถูกบอกว่า "ไม่ผ่านโปร" หรือถูกให้ออกกลางช่วงทดลอง และสงสัยว่าเพราะยังอยู่ในช่วงทดลอง นายจ้างจึงไม่ต้องจ่ายอะไรเลยหรือเปล่า

คำตอบสั้น: กฎหมายคุ้มครองแรงงานไม่ได้ยกเว้นลูกจ้างทดลองงานไว้เป็นพิเศษ ค่าชดเชยตามมาตรา 118 ดูที่ระยะเวลาทำงานติดต่อกันซึ่งต้องครบ 120 วัน ส่วนการบอกกล่าวล่วงหน้าตามมาตรา 17 มีหลักที่แยกต่างหาก ขั้นแรกคือนับวันทำงานของตนเองให้ถูกและขอเหตุผลของการเลิกจ้างเป็นหนังสือ

คุณอยู่ตรงไหน

1. ทำงานมาไม่ถึง 120 วัน

กรณีนี้โดยหลักยังไม่ถึงเกณฑ์ค่าชดเชยตามมาตรา 118 แต่ไม่ได้แปลว่าไม่มีสิทธิอะไร ภายใน 7 วันแรกควรทำดังนี้

• ตรวจว่านายจ้างบอกเลิกจ้างล่วงหน้าตามกฎหมายหรือจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าหรือไม่
• ตรวจว่ายังมีค่าจ้างค้าง ค่าล่วงเวลา หรือเงินอื่นที่ต้องได้รับหรือไม่
• เก็บหลักฐานวันเริ่มงานและวันที่ถูกเลิกจ้างให้ชัด

2. ทำงานมาครบ 120 วันแล้ว หรือใกล้ครบ

เมื่อครบเกณฑ์ ค่าชดเชยอาจเกิดขึ้นได้แม้ยังอยู่ในช่วงทดลองงาน ภายใน 7 วันแรกควรทำดังนี้

• นับวันทำงานตั้งแต่วันแรกที่เริ่มทำงานจริงจนถึงวันที่การจ้างสิ้นสุด ไม่ใช่นับตั้งแต่วันที่ทดลองงานผ่าน
• ขอหนังสือเลิกจ้างหรือเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษร
• ถ้าถูกเลิกจ้างก่อนครบ 120 วันไม่กี่วัน ให้เก็บหลักฐานทั้งหมดไว้เพื่อให้ทนายดูพฤติการณ์

3. ถูกบอกว่า "ไม่ผ่านโปร" โดยไม่มีเกณฑ์ประเมินหรือเอกสารชัดเจน

ภายใน 7 วันแรกควรทำดังนี้

• หาสัญญาจ้างและเอกสารที่ระบุเงื่อนไขการผ่านทดลองงาน
• ขอแบบประเมินผลหรือเหตุผลที่ไม่ผ่านเป็นลายลักษณ์อักษร
• เก็บหลักฐานผลงานของตนเอง เช่น งานที่ส่ง คำชม หรือผลงานที่ได้รับมอบหมาย

4. ถูกบอกให้เซ็นใบลาออกแทนการถูกเลิกจ้าง

ภายใน 7 วันแรกควรทำดังนี้

• อย่าเซ็นทันที ขอเวลาและขอสำเนาเอกสาร
• จดคำพูดของนายจ้างและผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์
• อ่านเพิ่มเติมในบทความเรื่องการถูกบีบให้ลาออก

สิ่งที่ไม่ควรทำ

• ไม่ควรเข้าใจว่าทดลองงานแปลว่าไม่มีสิทธิใดเลย แล้วยอมรับเงื่อนไขที่นายจ้างเสนอโดยไม่ตรวจ
• ไม่ควรเซ็นเอกสารว่ารับเงินครบและไม่เรียกร้องอะไรอีก ก่อนตรวจว่าเงินที่ได้รับตรงกับสิทธิจริง
• ไม่ควรนับวันทดลองงานเอาเอง โดยไม่ดูเอกสาร ให้ยึดวันเริ่มงานจริงตามสัญญา สลิป หรือบันทึกเข้างาน

ขั้นตอนตามกฎหมาย

1. สัญญาจ้างที่มีการทดลองงานก่อนบรรจุ กฎหมายให้ถือเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลา (มาตรา 17) การกำหนดช่วงทดลองงานไว้แน่นอนจึงไม่ทำให้นายจ้างพ้นหน้าที่บอกกล่าวล่วงหน้า
2. นับระยะเวลาทำงานติดต่อกันตั้งแต่วันเริ่มงานจนถึงวันที่ถูกเลิกจ้าง ถ้าครบ 120 วัน ลูกจ้างมีสิทธิค่าชดเชยตามมาตรา 118 ในอัตราตามอายุงาน เว้นแต่นายจ้างมีเหตุตามมาตรา 119 ที่ทำให้ไม่ต้องจ่าย อัตราค่าชดเชยอ่านเพิ่มได้ในบทความเรื่องการถูกเลิกจ้างโดยไม่เป็นธรรม
3. ตรวจการบอกกล่าวล่วงหน้าตามมาตรา 17 นายจ้างต้องบอกกล่าวในเมื่อถึงหรือก่อนถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวใดคราวหนึ่ง เพื่อให้มีผลเมื่อถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไป หรือจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นตามกฎหมาย หลักนี้ใช้กับการเลิกจ้างโดยทั่วไป ไม่ขึ้นกับว่าอยู่ในช่วงทดลองงานหรือไม่
4. ตรวจเหตุผลของการเลิกจ้าง เพราะผลประเมินไม่ผ่านเพียงอย่างเดียวไม่ใช่เหตุตามมาตรา 119 ที่ยกเว้นค่าชดเชย ทนายจะดูว่านายจ้างอ้างเหตุอะไรและมีหลักฐานหรือไม่
5. เรียกร้องสิทธิ โดยยื่นคำร้อง คร.7 ต่อพนักงานตรวจแรงงาน หรือฟ้องต่อศาลแรงงาน ศาลจะพยายามไกล่เกลี่ยก่อนสืบพยาน
6. หากเข้าลักษณะเลิกจ้างโดยไม่เป็นธรรม ศาลแรงงานมีอำนาจตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานฯ ในการสั่งให้จ่ายค่าเสียหายหรือให้กลับเข้าทำงาน ขึ้นอยู่กับพฤติการณ์ในแต่ละคดี

เอกสารที่ทนายต้องเห็นก่อนประเมินเรื่อง

• สัญญาจ้างหรือหนังสือเสนอจ้าง ที่ระบุช่วงทดลองงานและเงื่อนไขการผ่าน
• หลักฐานวันเริ่มงานจริง เช่น สลิปเงินเดือนงวดแรก บันทึกเข้างาน หรืออีเมลแจ้งเริ่มงาน
• หนังสือเลิกจ้างหรือข้อความที่นายจ้างแจ้งว่าไม่ผ่านทดลองงาน
• แบบประเมินผลหรือเอกสารตักเตือน (ถ้ามี)
• สลิปเงินเดือนและรายการเดินบัญชี
• ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานและคู่มือพนักงาน
• ข้อความ อีเมล แชตเกี่ยวกับผลงานและการเลิกจ้าง
• เอกสารเกี่ยวกับประกันสังคม และเอกสารการจ่ายเงินสุดท้าย

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118: ค่าชดเชยเมื่อเลิกจ้าง โดยลูกจ้างต้องทำงานติดต่อกันครบ 120 วันขึ้นไป อัตราขึ้นอยู่กับอายุงาน
• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 119: กรณีที่นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย เช่น ทุจริตต่อหน้าที่ ฝ่าฝืนข้อบังคับหลังถูกตักเตือนเป็นหนังสือ หรือละทิ้งหน้าที่สามวันทำงานติดต่อกัน
• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 17: การบอกกล่าวล่วงหน้า หรือจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า
• พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522: วิธีฟ้องและพิจารณาคดีแรงงาน รวมถึงอำนาจศาลกรณีเลิกจ้างไม่เป็นธรรม

คำถามที่พบบ่อย

ทดลองงานไม่ถึง 120 วัน ถูกให้ออก ได้อะไรบ้าง?
โดยหลักยังไม่เข้าเกณฑ์ค่าชดเชยตามมาตรา 118 แต่ยังต้องดูเรื่องการบอกกล่าวล่วงหน้าตามมาตรา 17 รวมถึงค่าจ้างที่ค้างและเงินอื่นที่ต้องได้รับตามกฎหมาย

ทดลองงาน 119 วันแล้วถูกเลิกจ้าง ถือว่าไม่ถึงเกณฑ์ใช่ไหม?
ในทางตัวเลข 119 วันยังไม่ครบ 120 วัน แต่การนับวันต้องนับถูกตั้งแต่วันเริ่มงานจริง และต้องดูเหตุผลและช่วงเวลาที่นายจ้างเลือกเลิกจ้างด้วย กรณีใกล้เส้นต้องให้ทนายตรวจข้อเท็จจริงและเอกสาร

นายจ้างบอกว่าผลงานไม่ดีเลยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ถูกต้องไหม?
ถ้าทำงานครบ 120 วันแล้ว ผลงานไม่เป็นที่พอใจเพียงอย่างเดียวไม่ใช่เหตุที่มาตรา 119 ยกเว้นให้ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย แต่ถ้านายจ้างอ้างเหตุอื่นที่ตรงกับมาตรา 119 ก็ต้องดูหลักฐานของเหตุนั้นเป็นรายกรณี

ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าไหม ถ้าไม่ผ่านโปร?
สัญญาจ้างที่มีการทดลองงานก่อนบรรจุ กฎหมายให้ถือเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลา (มาตรา 17) การกำหนดช่วงทดลองงานไว้แน่นอนจึงไม่ทำให้นายจ้างพ้นหน้าที่บอกกล่าวล่วงหน้า แต่มีข้อยกเว้นตามกฎหมาย เช่น กรณีตามมาตรา 119 ทนายต้องดูสัญญาและเอกสารจริงของคุณ

ข้อความในสัญญาที่ว่า "เลิกจ้างระหว่างทดลองงานไม่ต้องจ่ายอะไร" ใช้ได้ไหม?
ข้อตกลงในสัญญาที่ทำให้ลูกจ้างได้รับน้อยกว่าที่กฎหมายคุ้มครองแรงงานกำหนดไม่สามารถยกขึ้นอ้างได้ในส่วนที่ขัดกับกฎหมายคุ้มครอง ทนายต้องดูข้อความจริงและประเภทสิทธิประกอบ

ฟ้องหรือร้องเรียนมีกำหนดเวลาไหม?
มี แต่ระยะเวลาขึ้นอยู่กับประเภทสิทธิที่เรียกร้อง ไม่มีกำหนดเดียวสำหรับทุกเรื่อง ควรจดวันที่สำคัญไว้และให้ทนายตรวจกำหนดเวลา

ค่าบริการของทนายคิดอย่างไร?
ขึ้นอยู่กับขอบเขตงาน ความซับซ้อนของข้อเท็จจริง จำนวนเอกสาร และขั้นตอนที่ต้องดำเนินการ สำนักงานจะตกลงขอบเขตงานและค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงานทุกครั้ง

บทสรุป

ช่วงทดลองงานไม่ได้ทำให้ลูกจ้างหมดสิทธิตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ผลของการเลิกจ้างขึ้นอยู่กับจำนวนวันทำงานติดต่อกัน ประเภทสัญญา และเหตุผลที่นายจ้างอ้าง หากคุณมีสัญญาจ้าง หลักฐานวันเริ่มงาน หนังสือหรือข้อความที่แจ้งว่าไม่ผ่านทดลองงาน และสลิปเงินเดือน การนำเอกสารเหล่านี้ไปให้ทนายตรวจ จะช่วยให้ประเมินได้ว่าเรื่องของคุณมีสิทธิอะไรบ้าง