ฟ้องชู้ เรียกค่าทดแทน — สิทธิตามมาตรา 1523 (ฉบับสมบูรณ์)

ฟ้องชู้ทำได้ตามกฎหมายไทย

หลายคนยังไม่รู้ว่าในไทย คู่สมรสที่ถูกนอกใจมีสิทธิฟ้อง "ชู้" หรือบุคคลที่สามได้ เรียกค่าทดแทนตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 — เป็นการฟ้องคนละคดีกับการฟ้องหย่า สามารถฟ้องเฉพาะชู้ก็ได้ โดยไม่ต้องหย่าก็ได้ หรือฟ้องคู่กับการฟ้องหย่าก็ได้ บทความนี้สรุปครบทุกประเด็นโดยทนายตูน

กฎหมายมาตรา 1523

ป.พ.พ. ม.1523: "เมื่อศาลพิพากษาให้หย่ากันเพราะเหตุตามมาตรา 1516(1) ภริยาหรือสามีมีสิทธิได้รับค่าทดแทนจากภริยาหรือสามีและจากผู้ซึ่งได้รับการอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่อง หรือผู้ซึ่งเป็นเหตุแห่งการหย่านั้น"

กล่าวง่าย ๆ: ถ้าคู่สมรสมีชู้ ผู้เสียหายฟ้องได้ทั้ง คู่สมรสและชู้ เรียกค่าทดแทนแยกกัน

คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ 13/2567 + พรบ.แก้ไขใหม่ (อัปเดตล่าสุด)

เมื่อ 18 มิถุนายน 2567 ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยที่ 13/2567 โดยมติเอกฉันท์ว่า ม.1523 วรรคสอง (เดิม) ของ ป.พ.พ. ขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญ ม.27 (หลักความเสมอภาค)

ปัญหาของกฎหมายเดิม: ม.1523 วรรคสองเดิม กำหนดให้สิทธิฟ้องชู้ของสามีและภริยาแตกต่างกันตามเพศของชู้

• สามี ฟ้องชายชู้ที่มีความสัมพันธ์กับภริยาได้ทันที
• ภริยา ฟ้องหญิงชู้ได้เฉพาะกรณี "หญิงนั้นแสดงตนโดยเปิดเผยเพื่อแสดงว่าตนมีความสัมพันธ์กับสามีในทำนองชู้สาว" เท่านั้น

ผลของคำวินิจฉัย: ศาลให้คำวินิจฉัยมีผล 360 วันหลังคำวินิจฉัย → มีผลตั้งแต่ 12 มิ.ย. 2568 เป็นต้นมา

การแก้ไขกฎหมาย: รัฐสภาผ่าน พรบ.แก้ไขเพิ่มเติม ป.พ.พ. (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 แก้ไข ม.1523 วรรคสอง ให้สิทธิฟ้องเท่าเทียมกันทุกเพศ — ทั้งสามีและภริยาฟ้องชู้ได้โดยไม่ต้องพิสูจน์ "การแสดงตนเปิดเผย" อีกต่อไป สอดคล้องกับการสมรสเท่าเทียมที่บังคับใช้ในช่วงเดียวกัน

สิ่งที่เปลี่ยน — ตอนนี้: คู่สมรสทุกเพศ ฟ้องชู้เรียกค่าทดแทนได้เท่าเทียม โดยพิสูจน์ "การมีความสัมพันธ์ฉันสามีภริยา" หรือ "การยกย่อง" หรือ "การเป็นเหตุแห่งการหย่า" ตามที่กฎหมายกำหนด — ไม่ต้องแยกว่าชู้เป็นเพศไหน หรือต้องเปิดเผยพฤติกรรมต่อสาธารณะหรือไม่

ใครฟ้องได้?

• คู่สมรสที่ถูกนอกใจ — ภริยาหรือสามีที่ถูกต้องตามกฎหมาย
• ต้องจดทะเบียนสมรส เท่านั้น — คู่ที่อยู่กินโดยไม่จดทะเบียน ฟ้องไม่ได้
• การหมั้นไม่นับ — ต้องสมรสจริง

ใครคือ "ชู้" ในสายตากฎหมาย?

มาตรา 1523 ระบุว่า ฟ้องได้ ผู้ที่ "ได้รับการอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่อง" หรือ "เป็นเหตุแห่งการหย่า"

การยกย่องฉันสามีภริยา (ตีความ)

• มีพฤติกรรมเปิดเผย เช่น พาออกไปทานข้าว ถ่ายภาพเที่ยว
• โพสต์ภาพคู่กันในโซเชียล
• อาศัยอยู่ด้วยกันเป็นกิจจะลักษณะ
• ใช้ชีวิตคู่กันต่อสาธารณะ

การอุปการะเลี้ยงดู (ตีความ)

• คู่สมรสจ่ายค่าใช้จ่ายให้ชู้
• ส่งเงินรายเดือน
• ซื้อบ้าน รถ ของขวัญใหญ่ ๆ

"เป็นเหตุแห่งการหย่า" (ตีความ)

• มีความสัมพันธ์ทางเพศกับคู่สมรสอย่างสม่ำเสมอ — ทำให้คู่สมรสฟ้องหย่าได้ตาม ม.1516(1)

ข้อสำคัญ: การมีเซ็กส์ครั้งเดียวอาจ ไม่ถึง "อุปการะ" หรือ "ยกย่อง" — ต้องดูพฤติกรรมต่อเนื่อง อย่างไรก็ตามแนวฎีกา 90/2553 และอื่น ๆ ถือว่าการมีความสัมพันธ์เพียงพอเป็น "เหตุแห่งการหย่า" ก็ฟ้องค่าทดแทนได้

หลักฐานที่ต้องเตรียม

• ภาพถ่าย / วิดีโอ — เห็นทั้งคู่กับชู้ในที่เปิดเผย โรงแรม คอนโด
• ข้อความแชต LINE Messenger Instagram DM ที่ระบุความสัมพันธ์
• โพสต์ในโซเชียลมีเดีย — โพสต์ภาพคู่กัน
• หลักฐานทางการเงิน — โอนเงิน ใบเสร็จที่ใช้ร่วมกัน
• คำให้การพยาน — เพื่อนบ้าน เพื่อนร่วมงานที่เห็นพฤติกรรม
• รายงานการสืบสวน — บางคู่จ้างนักสืบเอกชนที่ขึ้นทะเบียน

ห้ามแอบเข้าห้องพักหรือดักฟัง — ผิดกฎหมายความเป็นส่วนตัว ทำให้หลักฐานใช้ในศาลไม่ได้

จำนวนเงินค่าทดแทนที่เรียกได้

ขึ้นอยู่กับฐานะของผู้กระทำและความเสียหายที่เกิด

ค่าทดแทนจาก คู่สมรส เรียกแยกได้อีกตามมาตรา 1523 เช่นกัน รวมแล้วเป็น 2 ก้อน

อายุความ — สั้นเพียง 1 ปี

อายุความฟ้องค่าทดแทนคือ 1 ปี นับแต่วันที่รู้ความจริง ตาม ป.พ.พ. ม.1529 แต่ไม่เกิน 10 ปีนับแต่วันละเมิด

ข้อสำคัญ: หากปล่อยให้พ้น 1 ปีหลังรู้เรื่อง สิทธิหมดทันที — จึงต้องรีบปรึกษาทนายและฟ้องโดยเร็ว

ฟ้องชู้ + ฟ้องหย่า ในคราวเดียว

วิธีที่นิยมที่สุดคือ ฟ้องหย่าตาม ม.1516(1) (คู่สมรสมีชู้) + ฟ้องชู้เรียกค่าทดแทน ในคำฟ้องเดียวกันที่ศาลเยาวชนและครอบครัว ประหยัดค่าใช้จ่ายและเวลา

ขั้นตอน

1. เก็บหลักฐานเป็นเวลาอย่างน้อย 1–3 เดือนเพื่อพิสูจน์พฤติกรรมต่อเนื่อง
2. ปรึกษาทนาย ประเมินคดี
3. ทนายร่างคำฟ้อง รวมข้อหา 3 อย่าง — หย่า + ค่าทดแทนจากคู่สมรส + ค่าทดแทนจากชู้
4. ยื่นที่ศาลเยาวชนและครอบครัว
5. กระบวนการไกล่เกลี่ยก่อน — หลายคดีจบที่ขั้นนี้
6. หากไม่ตกลง สืบพยาน คำพิพากษา

ฟ้องชู้โดยไม่หย่า — ทำได้ไหม?

ทำได้ ม.1523 ไม่ได้บังคับว่าต้องหย่าก่อน บางคู่สมรสเลือกฟ้องเฉพาะชู้ เรียกค่าทดแทน แล้วใช้ชีวิตคู่ต่อ — เป็นกลยุทธ์เพื่อบีบให้ชู้เลิก

ตัวอย่างกรณีศึกษา (สมมติเพื่อการศึกษา)

กรณีที่ 1 — ภริยาฟ้องชู้ ไม่หย่า: นาง ก. พบหลักฐานว่าสามีคบกับหญิงอื่น (นาง ข.) นาง ก. ฟ้องเฉพาะ นาง ข. เรียกค่าทดแทน 500,000 บาท ศาลตัดสินให้ นาง ข. จ่าย 300,000 บาท หลังจากนั้นความสัมพันธ์ของสามี-นาง ข. จบลง

กรณีที่ 2 — ฟ้องหย่า + ฟ้องชู้รวมกัน: คุณ ค. ฟ้องสามีและชู้พร้อมกัน เรียกค่าทดแทนจากสามี 300,000 + จากชู้ 500,000 ศาลตัดสินตามขอ + ให้หย่า + แบ่งสินสมรสครึ่ง

กรณีที่ 3 — สามีฟ้องชายอื่นที่คบภริยา: สามีพบว่าภริยาคบชายอื่นที่ทำงานเดียวกัน ฟ้องชายคนนั้นเรียก 800,000 บาท ศาลพิจารณาว่าชายคนนั้นรู้ว่าหญิงมีคู่สมรสแล้ว แต่ยังคบ ตัดสินให้จ่าย 600,000 บาท

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• เก็บหลักฐานไม่พอ — มีแค่แชต 1-2 ข้อความ ศาลอาจเห็นว่าไม่ถึง "อุปการะ-ยกย่อง"
• ใช้วิธีผิดกฎหมาย — แอบดักฟัง เปิดมือถือคู่สมรส ทำให้หลักฐานใช้ไม่ได้
• ปล่อยเลย 1 ปี — สิทธิหมด
• ไม่จดทะเบียนสมรส — ไม่มีสิทธิฟ้อง
• ฟ้องเฉพาะชู้ คาดหวังว่าคู่สมรสจะกลับ — บางครั้งคู่สมรสเลือกชู้แทน

FAQ

ชู้ไม่รู้ว่าคู่สมรสมีคู่อยู่ ฟ้องได้ไหม?
ฟ้องยาก เพราะต้องพิสูจน์ว่าชู้ รู้ ว่าอีกฝ่ายมีคู่สมรสแล้ว แต่ยังคบต่อ ถ้าพิสูจน์ไม่ได้ ศาลยกฟ้อง

ฟ้องชู้ที่อยู่ต่างประเทศได้ไหม?
ฟ้องได้ในไทย หากผลกระทบเกิดในไทย แต่บังคับคดีกับต่างประเทศยาก

ค่าทนายฟ้องชู้เท่าไหร่?
30,000 – 100,000 บาท + 10–20% ของค่าทดแทนที่ได้รับ

ฟ้องชู้ที่เป็นเพศเดียวกันได้ไหม?
ฟ้องได้ ตามคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ 13/2567 + พรบ.แก้ไข ป.พ.พ. ฉบับที่ 24 พ.ศ. 2567 (มีผล 12 มิ.ย. 2568) สิทธิฟ้องเท่าเทียมทุกเพศ คู่สมรสฟ้องชู้ได้โดยไม่ต้องคำนึงเพศของชู้ หากมีพฤติกรรมยกย่องเหมือนคู่สมรสหรือเป็นเหตุแห่งการหย่า — สอดคล้องกับแนวฎีกา 6383/2563 ที่เคยวินิจฉัยไว้ก่อนหน้า

ฟ้องแล้วชู้ไม่มีเงิน ทำไง?
บังคับคดีตามทรัพย์สิน อายัดเงินเดือน ดอกผล เป็นต้น

บทสรุป

การฟ้องชู้เป็นสิทธิที่กฎหมายไทยรับรองอย่างชัดเจน ตาม ป.พ.พ. ม.1523 — แต่อายุความเพียง 1 ปี และต้องเตรียมหลักฐานให้แน่น หากท่านสงสัยว่าคู่สมรสนอกใจ ควรปรึกษาทนายเพื่อวางแผนเก็บหลักฐานอย่างถูกกฎหมาย ติดต่อ ทนายตูน — สำนักงานทนายความวิฑูลย์ แหยมพลับ โทร 081-544-0944 หรือ LINE @toonmaster ปรึกษาฟรีครั้งแรก ทุกวัน 07:00 – 20:00 น.