พรบ.คอมพิวเตอร์ มาตรา 14 — ความผิด โทษ และตัวอย่างคดี (ฉบับสมบูรณ์)

พรบ.คอมพิวเตอร์ มาตรา 14 คืออะไร? — ทนายตูนสรุป

พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 (แก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560) เป็นกฎหมายที่บังคับใช้อยู่ในไทยปัจจุบัน มาตรา 14 ถือเป็นมาตราที่ลูกค้าติดต่อทนายมากที่สุดในยุคโซเชียลมีเดีย เพราะครอบคลุมการ "นำข้อมูล" เข้าระบบคอมพิวเตอร์ — ซึ่งครอบคลุมถึงโพสต์ Facebook, TikTok, X (Twitter), LINE, อีเมล, เว็บบอร์ด ฯลฯ

หลายคนเข้าใจผิดว่ามาตรา 14 เป็นกฎหมายเดียวที่ใช้กับการ "หมิ่นประมาทออนไลน์" จริง ๆ แล้วมาตรานี้ครอบคลุมกว้างกว่านั้น และมักถูกฟ้องร่วมกับมาตราอื่น เช่น มาตรา 326–328 ป.อาญา ฐานหมิ่นประมาท บทความนี้สรุปครบในที่เดียว

มาตรา 14 ทั้ง 5 ข้อย่อย

(1) นำข้อมูลคอมพิวเตอร์ปลอม-เท็จ ที่อาจก่อความเสียหายแก่ผู้อื่น

นำเข้าระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่บิดเบือนหรือปลอม หรือข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่เป็นเท็จ โดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ประชาชน โดยมิใช่การกระทำความผิดฐานหมิ่นประมาทตาม ป.อาญา

ตัวอย่าง: โพสต์ข่าวปลอมว่าธนาคารแห่งหนึ่งล้มละลายโดยไม่เป็นจริง โพสต์อ้างคำพูดผู้อื่นที่ไม่ได้พูด ส่งต่อข่าวปลอมเรื่องอาหาร-ยา-โควิด

โทษ: จำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

(2) นำข้อมูลเท็จ ที่น่าจะเกิดความเสียหายต่อความมั่นคงของประเทศ

ข้อมูลที่น่าจะเกิดความเสียหายต่อ ความมั่นคงของประเทศ ความปลอดภัยสาธารณะ ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ หรือโครงสร้างพื้นฐาน

โทษ: จำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

(3) นำข้อมูลที่เป็นความผิดเกี่ยวกับความมั่นคง / การก่อการร้าย

นำเข้าซึ่งข้อมูลที่เป็นความผิดเกี่ยวกับความมั่นคงแห่งราชอาณาจักร หรือความผิดเกี่ยวกับการก่อการร้ายตาม ป.อาญา

โทษ: จำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 100,000 บาท

(4) นำเข้าข้อมูลลามก

ภาพ คลิป หรือข้อความที่มีลักษณะลามก ที่ประชาชนทั่วไปอาจเข้าถึงได้

โทษ: จำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 100,000 บาท

(5) เผยแพร่หรือส่งต่อข้อมูลข้อ (1)–(4)

การ "แชร์" หรือ "ส่งต่อ" ข้อมูลที่ผิดมาตรา 14(1)-(4) ก็เป็นความผิดเช่นกัน โทษเท่ากันกับผู้สร้างต้นฉบับ

นี่คือเหตุผลที่ทนายเตือนว่า "อย่าแชร์ข่าวที่ยังไม่ตรวจสอบ" เพราะกดแชร์ก็โดนเหมือนคนโพสต์

มาตรา 14 vs หมิ่นประมาท — ใช้คู่กันได้ไหม?

โดยทั่วไป กรณีโพสต์โซเชียลที่กล่าวหาผู้อื่น ทนายมัก ฟ้องคู่กันทั้งสองมาตรา เพื่อใช้อายุความที่ยาวกว่าและเพิ่มความหนักของคดี ข้อยกเว้น: มาตรา 14(1) เขียนชัดว่า "มิใช่การกระทำความผิดฐานหมิ่นประมาท" ดังนั้นในทางปฏิบัติศาลฎีกามักพิจารณาว่าจะใช้มาตราใด ขึ้นอยู่กับเนื้อหา หากเป็นข้อมูลเท็จที่ไม่ใช่การใส่ความบุคคล (เช่น ข่าวปลอมเรื่องสินค้า) ใช้มาตรา 14(1) ตรง ๆ

อายุความ

• ม.14(1)–(4) โทษ 5 ปี → อายุความ 10 ปี นับแต่วันกระทำผิด
• ม.14(5) ผู้แชร์/ส่งต่อ → 10 ปีเช่นกัน
• ยาวกว่าคดีหมิ่นประมาทอาญา (3 เดือน) มาก จึงเป็นเครื่องมือสำคัญของฝ่ายโจทก์

ขั้นตอนการดำเนินคดี ม.14

1. เก็บหลักฐานทันที — Screenshot โพสต์ คอมเมนต์ ผู้แชร์ พร้อม URL และวันที่
2. นำไปให้ทนายรับรองสำเนาถูกต้อง — เพื่อใช้ในศาล
3. แจ้งความที่ ปอท. หรือ บก.ปอท. (ตำรวจไซเบอร์) — หรือสถานีตำรวจในพื้นที่ผู้เสียหาย
4. ตำรวจสืบสวนหา IP / บัญชีผู้กระทำ — บางคดี Facebook/TikTok/Google ส่งข้อมูลให้ตามคำสั่งศาล
5. ส่งสำนวนให้อัยการ — อัยการพิจารณาฟ้อง
6. ขึ้นศาลอาญา / ศาลแขวง / ศาลคดีไซเบอร์

แนวฎีกาที่สำคัญเกี่ยวกับ ม.14

ฎีกาที่ทนายมักใช้เป็นบรรทัดฐาน:

• ฎ.10135/2558 — แชร์โพสต์ใส่ความใน Facebook ผิด ม.14(5) ในฐานะผู้เผยแพร่ แม้ไม่ได้สร้างต้นฉบับ
• ฎ.5474/2562 — โพสต์อ้างเท็จเกี่ยวกับสินค้า ผิด ม.14(1) แม้ผู้กล่าวคิดว่าเป็นความจริง เพราะมีเจตนานำเข้าข้อมูล
• ฎ.2778/2563 — คอมเมนต์ "ใช่ คนนี้แหละ" ใต้โพสต์ใส่ความ นับเป็นการนำเข้าข้อมูล ผิดร่วม

ม.16 พรบ.คอม — มาตราคู่ที่ใช้บ่อย

นอกจาก ม.14 ทนายมักฟ้อง ม.16 ร่วมกรณีเผยแพร่ ภาพหรือคลิปที่ทำให้ผู้อื่นเสียชื่อเสียง โทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี ปรับไม่เกิน 60,000 บาท ตัวอย่าง:

• โพสต์ภาพคู่กรณีพร้อมข้อความเสื่อมเสีย
• เผยแพร่คลิปลับของคู่กรณี (revenge porn เข้าข่าย)
• โพสต์ภาพตัดต่อ deepfake

คดีจึงมักฟ้อง ม.328 ป.อาญา + ม.14(1) + ม.16 พรบ.คอม รวม 3 ข้อหาในคำฟ้องเดียว

ข้อควรระวังเฉพาะธุรกิจ-แอดมิน

• แอดมินกลุ่ม Facebook ไม่ผิดในฐานะผู้สร้าง แต่หากปล่อยข้อความผิดนานโดยไม่ลบหลังได้รับแจ้ง อาจเข้าข่ายร่วมกระทำ
• เจ้าของเว็บไซต์/เพจ ควรลบโพสต์ผิดกฎหมายภายใน 24 ชม. หลังได้รับแจ้ง
• นายจ้าง รับผิดจากโพสต์ของลูกจ้างที่ใช้บัญชีบริษัท ตามกฎหมายตัวการตัวแทน

ตัวอย่างกรณีศึกษา (สมมติเพื่อการศึกษา)

กรณีที่ 1 — ปล่อยข่าวปลอมร้านอาหาร: นาย ก. โพสต์ในกลุ่ม Facebook ว่า "ร้าน X ใช้น้ำมันเก่าทอด ตรวจเจอแบคทีเรีย" โดยไม่มีหลักฐาน ร้านฟ้อง ม.14(1) (เพราะเป็นข้อมูลเท็จที่ทำเสียหายต่อร้าน) + ม.328 ป.อาญา ศาลพิพากษาจำคุก 1 ปี รอลงอาญา 2 ปี ปรับ 50,000 บาท + จ่ายค่าเสียหายร้าน 300,000 บาท

กรณีที่ 2 — แชร์ข่าวปลอมโรค: นาง ข. แชร์ข่าวว่าวัคซีนทำให้เกิดโรคโดยไม่ตรวจสอบ ผู้เสียหาย (ผู้ผลิต) ฟ้อง ม.14(2)+(5) ศาลพิพากษาว่าการแชร์โดยไม่ตรวจสอบเข้าข่ายผิด

กรณีที่ 3 — โพสต์ภาพคนอื่นเสียหาย: นาย ค. โพสต์ภาพคู่กรณีพร้อมข้อความเสื่อมเสีย ฟ้อง ม.14(1) + ม.16 (เผยแพร่ภาพ) + ม.328 ป.อาญา

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• คิดว่า "แค่แชร์ ไม่ใช่ผู้สร้าง" จะรอด — ม.14(5) ลงโทษเท่ากัน
• ลบโพสต์เมื่อรู้ว่าโดนฟ้อง — ตำรวจไซเบอร์มี backup จากแพลตฟอร์ม การลบไม่ช่วย และอาจเข้าข่ายทำลายพยานหลักฐาน
• คิดว่าโพสต์ในกลุ่มปิด-ส่วนตัว ไม่ผิด — ผิด หากมีบุคคลที่สามเข้าถึง
• ไม่รู้ว่ามาตรา 14 ยอมความไม่ได้ — แม้ผู้เสียหายไม่ติดใจ คดีก็เดินต่อในชั้นอัยการ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

โพสต์เก่า 5 ปีที่แล้ว ฟ้องได้ไหม?
ฟ้อง ม.14 ได้ เพราะอายุความ 10 ปี (ส่วน ม.328 ขาดอายุความแล้ว)

กดไลค์ผิดไหม?
ตามแนวคำพิพากษา การกดไลค์ ทั่วไปไม่ผิด เพราะไม่ใช่การ "นำเข้า" หรือ "เผยแพร่" — ยกเว้นไลค์เพื่อให้แน่ใจว่าเพื่อนเห็น (โดยมีเจตนา) อาจตีความเป็นอย่างอื่นได้

คอมเมนต์ใต้โพสต์คนอื่นผิดไหม?
ผิด เพราะถือว่า "นำเข้าข้อมูล" เข้าระบบคอมพิวเตอร์เช่นกัน

VPN ใช้แล้วรอดไหม?
ตำรวจไซเบอร์มีวิธีติดตามได้ ไม่ใช่หลักประกัน

เด็กอายุน้อยกว่า 18 ผิด ม.14 ไหม?
ผิด แต่ส่งศาลเยาวชน ผู้ปกครองรับผิดร่วมในคดีแพ่ง

บทสรุป

มาตรา 14 พรบ.คอมพิวเตอร์ เป็นกฎหมายที่ทุกคนใช้โซเชียลมีเดียควรรู้ — โทษหนัก อายุความ 10 ปี ยอมความไม่ได้ และครอบคลุมทั้งผู้สร้างและผู้แชร์ หากท่านถูกโพสต์ใส่ร้ายในโซเชียลมีเดีย ควรปรึกษาทนายโดยเร็วเพื่อเก็บหลักฐานและประเมินคดี หากท่านเป็นผู้ถูกฟ้อง ห้ามลบโพสต์ และห้ามตอบโต้ ควรปรึกษาทนายทันที — ติดต่อ สำนักงานทนายความวิฑูลย์ แหยมพลับ (ทนายตูน) โทร 081-544-0944 หรือ LINE @toonmaster ปรึกษาฟรีครั้งแรก ทุกวัน 07:00 – 20:00 น.